Uitvaart

De keuze van uitvaartverzorger is steeds vrij. Er zijn wel politiediensten, ziekenhuizen, rust- en verzorgingstehuizen die een overeenkomst hebben met een begrafenisondernemer om de overledenen onmiddellijk over te brengen naar een funerarium, dit wil niet zeggen dat de familie verplicht is om de uitvaart door deze ondernemer te laten verzorgen.

Na het overlijden kan de familie of een vertrouwenspersoon contact met ons opnemen.

De eerste informatie die door ons wordt gevraagd is de identiteit van de overledene en de plaats van overlijden. Bij een overlijden in een ziekenhuis worden de eerste zorgen meestal uitgevoerd door het ziekenhuispersoneel. Bij thuisoverlijden of in een rust- en verzorgingstehuis gebeurt dit meestal door ons. Dit neemt niet weg dat dit indien gewenst, ook door de familie kan gebeuren.

Na de eerste zorgen maken we een afspraak om de uitvaartplechtigheid in al haar aspecten, zowel administratief als ceremonieel, door te praten en voor te bereiden. Indien er een wilsbeschikking voorhanden is, zal de wens van de overledene uitgevoerd worden. Is er geen wilsbeschikking dan zijn het de nabestaanden die beslissen over de uitvaart. De uitvaartverzorger zal alleen maar keuzes, mogelijkheden, voor- en nadelen van keuzes aanreiken en toelichten. Het is steeds de familie die beslist waar, wanneer en op welke wijze de uitvaart zal plaatsvinden.

Onderstaand volgt een opsomming van de vragen die door ons zullen worden gesteld. Het is een schematische opsomming. Typisch aan de Belgische funeraire cultuur is de grote verscheidenheid in plaatselijke gewoonten. Wat in de ene gemeente gangbaar is zal in de buurgemeente helemaal niet gebruikelijk zijn. Het is niet noodzakelijk dat deze gewoonten gevolgd worden, het is niet omdat het niet gebruikelijk is dat het niet mogelijk is. Wel zijn er regelgevingen waaraan men zich dient te houden.

Crematie of begrafenis

Crematie is in ons land ontstaan vanuit anti-klerikale hoek. De crematoria die we vandaag kennen zijn allemaal uitgebouwd met zalen waar ook uitvaartplechtigheden kunnen worden georganiseerd. Vandaag is het verzet van de kerk tegen de crematie zo goed als volledig verdwenen en lijkt het ook niet verder zinvol om de niet-kerkelijke plechtigheid te linken aan crematie. Ook bij begraven kan voor de niet-kerkelijke uitvaart gekozen worden.

Door de crematie ontstaan extra kosten bovenop de normale uitvaartkosten. Zo dient de overledene naar het crematorium te worden vervoerd en wordt de asse teruggebracht naar de gemeente waar de uitvaartplechtigheid plaatsvond. De crematie zelf moet worden betaald aan het crematorium. Er worden extra administratieve verplichtingen vervuld. Gemiddeld is een crematie dan ook ongeveer 750 Euro duurder dan een gewone begrafenis, maar er is wel geen grafsteen nodig.

Bij crematie zal de familie een keuze moeten maken ten aanzien van de asbestemming: verstrooien of bijzetten en op welke manier, het onderdompelen van de asurne in zee of het thuis bewaren van de urne. Ook het uitstrooien of begraven van de assen in de eigen tuin behoort tot de mogelijkheden.

Een grote meerwaarde van een traditionele begrafenis is dat de sfeer; die bij een mooie persoonlijke uitvaart ontstaat; overeind blijft als de familie en aanwezigen de overledene kunnen begeleiden tot bij de laatste rustplaats. Bij het graf, het terugschenken aan de aarde, vindt men een eindpunt. Een natuurlijke grens tussen de aanwezigheid van het lichaam die wordt overschreden als de grafkist in het graf neerdaalt en verdwijnt onder de aarde.

Akte van overlijden

Binnen vijf dagen moet met de verklaring van overlijden van de arts aangifte worden gedaan bij de Burgerlijke Stand. De gemeente geeft een schriftelijk verlof voor cremeren/begraven af en een akte van overlijden.

Grafkist

De keuze tussen cremeren of begraven heeft niet noodzakelijk een invloed op de keuze van de grafkist. De grafkist wordt immers zelden gekozen vanuit een zuiver rationeel standpunt. Een grafkist is wettelijk verplicht. Elke overledene wordt in een lijkwade gewikkeld. Deze lijkwaden voldoen aan strenge milieunormen. Grafkisten worden in België voornamelijk vervaardigd uit massief hout in verschillende soorten en stijlen. De keuze van de grafkist door de familie wordt steeds ingegeven door een mengeling van rationele en emotionele aspecten.

Rouwdrukwerk

Het meedelen van een sterfgeval: dit kan telefonisch, in een handgeschreven brief of via rouwbrieven. Er is een uitgebreide keuze aan rouwdrukwerk.
Meestal worden er tijdens de uitvaartdienst gedachtenisprentjes uitgedeeld en/of worden er achteraf dankkaartjes opgestuurd.
Wij zijn uitgerust om zelf het drukwerk voor te bereiden en af te werken.

Advertentie

De rouwadvertentie moet beschouwd worden als een aanvulling op de rouwbrieven. Meestal wordt een rouwbericht in een dagblad geplaatst om mensen te bereiken, waarvan men de adressen niet heeft. Dit kan om velerlei redenen zijn.

Net omdat het rouwbericht een aanvulling op het verzenden van persoonlijke rouwbrieven is, staat het niet goed om in de tekst een ‘excuus’ op te nemen in de zin van : ‘personen die bij vergetelheid geen rouwbrief ontvingen, worden beschouwd dit bericht als dusdanig te beschouwen’. Toch wordt op aandringen van de families dikwijls deze vermelding geplaatst, ze druist in tegen alle regels van de wellevendheid.
Soms wordt een rouwbericht geplaatst als enige kennisgeving. Dan is het absoluut noodzakelijk om dit ook op het rouwbericht te vermelden : ‘dit bericht geldt als enige kennisgeving’.
Onderschat echter niet de kost van een rouwadvertentie in een dagblad.
Afhankelijk van krant tot krant wordt een millimetertarief gerekend vermenigvuldigd met het aantal kolommen. Meestal verschijnt een rouwadvertentie op een dubbele kolombreedte.
Het rouwbericht wordt door ons geplaatst.

Graf

Wanneer er sprake is van begraven, moet er ook een graf komen. Er zijn de kosteloze graven, dit is een plaats waar altijd slechts één persoon wordt begraven. Het kosteloze graf blijft wettelijk echter slechts voor minimaal 10 jaren bestaan. In de meeste gemeenten is de termijn echter iets langer. Toch is die periode vrij kort en wordt de familie in het slechtste geval na 10 jaar reeds geconfronteerd met een te nemen beslissing over het graf, ofwel ontruiming ofwel de overledene een andere rustplaats bezorgen. De begraafplaats wijst de plaats van het graf toe. Na die 10 jaar is de wettelijke grafrust verstreken en wordt het graf vrijgemaakt. Dit gebeurt als het nodig is (ruimtegebrek). Een graf ‘kopen’ kan ook. In de praktijk huurt men zo’n eigen graf, afhankelijk van de begraafplaats voor 25 of 50 jaar. Er zijn geen begraafplaatsen meer die ‘eeuwigdurende’ graven uitgeven, welke niet geruimd worden. Alleen in een grafconcessie is het mogelijk om meerdere zelf te bepalen personen in eenzelfde graf te begraven. Ook een urne kan op het kerkhof begraven worden of bijgezet worden in een columbarium of een urnenveld. Het onderhoud van het graf, of beter de grafbedekking, gebeurt door de familie zelf. De begraafplaats, de paden en het algemene onderhoud van groenaanleg e.a.. is de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Begraafplaatsen in privé-uitbating zijn in België bij wet verboden.

Het vervoer

Het vervoer van de overledene moet respectvol gebeuren.
Het vervoer van een overleden gebeurt in een ‘erkende’ lijkwagen, dit is bij wet verplicht.
Voor het ceremoniële vervoer wordt een andere lijkwagen gebruikt dan voor het functionele vervoer. Voor de berging van de overleden vanuit het ‘sterfhuis’, kliniek of rusthuis wordt meestal een functionele lijkwagen gebruikt die in het straatbeeld niet als dusdanig herkenbaar is. De inrichting van deze lijkwagens is ook aangevuld met andere hulpmiddelen die het mogelijk maken om de overledene op een professionele manier te bergen en over te brengen naar het funerarium.

Bloemen

Men kan veel persoonlijks uitdrukken met bloemen. Soms kiest men voor één soort of kleur. Wij kunnen hierin begeleiden, zo zijn er een aantal factoren waarmee rekening moet worden gehouden bij het uitkiezen van de bloemen. Een bloemstuk om op de grafkist te leggen dient zo bijvoorbeeld draagbaar te zijn, het mag niet te zwaar zijn en als het wordt opgetild, mag er geen water uitlopen.
Het is meestal de wens van de familieleden en kennissen om de mogelijkheid te hebben hun deelname in het verdriet kenbaar te maken door het schenken van bloemen.
Soms wil men geen bloemen, maar een gift voor een goed doel. Best worden dergelijke bijzondere wensen op de rouwbrief gezet.

Plechtigheid

Een uitvaartplechtigheid kan heel eenvoudig of sober zijn. Als familieleden geen behoefte hebben om veel mensen om zich heen te hebben en ze alleen maar in hun eigen familiekring het verlies wensen te verwerken, biedt de uitvaartdienst in besloten kring een oplossing.
Toch worden bij een afscheidsplechtigheid in besloten kring de behoeften van de verdere bekenden of goede vrienden uit het oog verloren, vergeet niet dat ook zij afscheid moeten kunnen nemen.
Er is een ‘hemels’ verschil tussen het invullen van een kerkelijke en een niet-kerkelijke uitvaart. Wil men een uitgebreide burgerlijke of niet kerkelijke plechtigheid, dan moet men bepalen of er sprekers zijn en zo ja hoeveel en wie. Als helemaal niemand iets doet of zegt, kan dat een ‘leeg’ gevoel nalaten. Men kan natuurlijk ook een gedicht voordragen of een handeling verrichten (bloemen neerleggen, kaarsen ontsteken, wierook branden, een geluidsfragment van de overledene afspelen).
De familie kan zelf muziek kiezen. Het is ook mogelijk levende muziek te kiezen, meestal heeft de kerk een organist, u kunt ook zelf een band huren. Misschien wil een van de nabestaanden (een kind?) een instrument bespelen of zingen. Ook een koor is mogelijk. Gaan kinderen mee naar de uitvaart? Als zij dat willen en ze goed begeleid worden, is dat waardevol, omdat ze dan niet buitengesloten worden van de familierituelen. Het kan ook voor het rouwproces goed zijn als ze de dood als realiteit ervaren. Kinderen kunnen een duidelijke rol hebben: dragen of strooien van bloemen, neerleggen van een tekening, muziek maken, voorbeden, enz.
Indien gewenst kan er ook een video of foto’s worden gemaakt.

Na de plechtigheid

Men kan na de plechtigheid de familie condoleren bij een kopje koffie op de koffietafel. Ook zijn er alternatieven mogelijk zoals de zogenoemde ‘staande’ koffietafel. Het maakt het voor de familie en genodigden mogelijk zich vrij tussen de mensen te bewegen en na te praten over de overledene en herinneringen op te halen. Voor de wat oudere mensen is het echter belangrijk om zitgelegenheid te voorzien.